Page 58 - XXIV Konferencja Automatyków Rytro 2026

Texaco’s Milford Haven w 1994r). Ponadto ingerencja cyberataku w system sterowania może
polegać na modyfikacji działania systemu alarmowego, w taki sposób, aby ukryć przed
operatorem objawy ataku.

Efektywne rozpoznawanie anomalii (uszkodzeń, ataków, błędów operatorow) w systemach
sterowania wymaga zastosowania metod automatycznej diagnostyki procesów
przemysłowych obejmującej dwa podstawowe zadania: detekcję i lokalizację (izolację)
zagrożęń (rys.2). Uszkodzenia jak też cyberataki (o ile przedostaną się przez informatyczne
warstwy zabezpieczeń) powodują zakłócenia funkcjonowania systemu sterowania i
przebiegu procesu [9]. Detekcja uszkodzeń/ataków polega w tym przypadku na wczesnym
wykrywaniu rozbieżności między funkcjonowaniem bieżącym a referencyjnym,
reprezentowanym przez modele ilościowe lub jakościowe charakteryzujące stan normalny
obiektu.
Do detekcji stosowane są zarówno modele analityczne, określone na podstawie równań
fizycznych opisujących obiekt z parametrami zidentyfikowanymi eksperymentalnie, a także
modele budowane na podstawie danych pomiarowych dla stanu normalnego obiektu (data
driven), w tym modele neuronowe, rozmyte, kombinacje tych dwóch podejść oraz modele
statystyczne. Sygnały mierzone porównywane są z sygnałami wyliczanymi na podstawie
modeli (rys.2). Różnica między nimi nazywana residuum podlega ocenie (ostrej lub rozmytej)
w celu wygenerowania sygnału diagnostycznego. W przypadku braku anomalii wartość
residuum jest bliska zera i sygnał diagnostyczny ma wartość zero. Uszkodzenia lub ataki
objawiają się jako odbiegające od zera wartości residuów i inne niż zero wartości sygnałów
diagnostycznych.

Rys.2. Schemat automatycznej detekcji i lokalizacji uszkodzeń/ataków.

Jan Maciej Kościelny, Automatyczna detekcja i diagnostyka zagrożeń… str. 4
XXIV KONFERENCJA AUTOMATYKÓW RYTRO 2026 POLITECHNIKA WARSZAWSKA