Andrzej Turak poinformował, że wspólnie z Kolegą, tym razem młodszym - Dariuszem Jaroszem zarządzają Firmą SKAMER. Starszy, a dobrze większości Państwa znany Zygmunt Jarosz odszedł na zasłużoną emeryturę, a władzę przekazał Synowi.

Wyraził nadzieję, że Pana Profesora Ryszarda Tadeusiewicza nie musi przedstawiać – jego funkcje i zasługi dla szeroko rozumianej automatyki są tak duże, że nie sposób je wszystkie wymienić, ale dla przykładu:

27 lutego tego roku Pan Profesor został uhonorowany kolejnym, już 16- tym doktoratem honoris causa, tym razem Politechniki Krakowskiej. Tutaj drobna korekta – Pan Profesor został uhonorowany dotychczas trzynastoma doktoratami honoris causa i otrzymał również trzy tytuły Profesora Honorowego (w tym AGH).

Byliśmy tam wino piliśmy, a gratulacji nie było końca.

Andrzej Turak przywitał wszystkich uczestników Konferencji szczególnie serdecznie witając przedstawicieli biur projektowych i zakładów przemysłowych dla których ta Konferencja jest organizowana i jednocześnie wyraził podziękowanie, że pomimo nawału obowiązków służbowych związanych z pełnieniem często ważnych funkcji prezesów, dyrektorów, głównych automatyków, głównych energetyków, znaleźli trochę czasu, aby przyjechać na to tradycyjne już spotkanie.

Przypomniał, że jedną z funkcji naszej Konferencji jest integracja środowiska automatyków i hasło na banerze nie jest tylko sloganem. Jak widać pierwsze słowo to nauka więc w pierwszej kolejności poprosił Pana Profesora Ryszarda Tadeusiewicza o przedstawienie i przywitanie Przedstawicieli Nauki. Z ogromną satysfakcją stwierdził, że po raz pierwszy Przedstawicielami Nauki są też kobiety i do tego jeszcze w randze Dziekana i Prodziekana Wydziału EAIiIB AGH. Następnie przywitał Przedstawicieli mediów i przedstawił Szefów delegacji Firm Organizujących Konferencję.

Andrzej Turak wyraził nadzieję, że to tradycyjne, już dwudzieste czwarte spotkanie pozwoli poruszyć oraz zapoznać się z wieloma problemami nurtującymi środowisko automatyków, a stworzona wspólnie atmosfera przyczyni się do lepszego wzajemnego poznania i integracji środowiska co potwierdza hasło umieszczone na banerze w sali konferencyjnej „nauka – projektanci – producenci – użytkownicy”

Życzył udanych i owocnych obrad, przyjemnego pobytu w „PERLE POŁUDNIA” oraz miłych wrażeń w chwilach relaksu.

Zapoznał Uczestników z Programem Konferencji.

Konferencja w części merytorycznej zawsze podzielona była na dwie części:

I. Część naukową

II. Część techniczną – prezentacje firm.

Tego roku część naukowa została przeprowadzona w formie dwóch debat naukowców:

1. Debata 1 - Tendencje w systemach pomiarów i automatyki

2. Debata 2 - AI w automatyce

Debaty podsumowała Pani Redaktor Jolanta Górska-Szkaradek w nr 3/2026 kwartalnika PAR:

„Pierwszego dnia szczególną uwagę przyciągnęły dwie debaty naukowe. Pierwszą, zatytułowaną „Tendencje w systemach pomiarów i automatyki”, moderowała dr hab. inż. Edyta Kucharska z AGH. Już otwierające pytanie o to „Czy wieloczujnikowe systemy pomiarowe staną się koniecznością w automatyce, czy nadal bezpiecznie jest polegać na pojedynczym, wiarygodnym czujniku?” uruchomiło spór, który dobrze opisuje dzisiejszą automatykę. Z jednej strony przemysł chce większej pewności informacji, redukcji ryzyka i lepszej fuzji danych. Z drugiej – w produktach wytwarzanych masowo każdy dodatkowy czujnik oznacza koszt, komplikację i kolejne źródło potencjalnej awarii. Prof. Paweł Skruch zwrócił uwagę, że praktyka rynkowa często zmierza do minimalizowania liczby czujników tam, gdzie jest to możliwe. Nie jest to jednak pochwała ubogiej architektury pomiarowej, ale przypomnienie, że technologia zawsze działa wśród ograniczeń ekonomicznych i projektowych. Z kolei Łukasz Kras akcentował, że liczba czujników powinna wynikać bezpośrednio z procesu i analizy ryzyka. W tym ujęciu dane nie są ozdobą systemu SCADA, lecz zasobem, którym należy się opiekować – dobierać, weryfikować, filtrować i przekładać na informację użyteczną dla operatora. Dyskusja ta szybko przeszła na temat lawiny alarmów. Profesor Jan Maciej Kościelny przypomniał, że tradycyjne systemy alarmowe, choć powszechne, mają zasadnicze ograniczenie: w sytuacjach krytycznych potrafią zasypać operatora setkami komunikatów, nie dając odpowiedzi na najważniejsze pytanie – co jest przyczyną zagrożenia i jak należy zareagować. Kierunkiem rozwoju ma być zintegrowana diagnostyka obejmująca uszkodzenia techniczne, cyberataki i błędy ludzkie. Najwięcej awarii jest z przyczyn ludzkich. Operatorzy działając pod presją czasu, w warunkach stresu popełniają błędy. To istotne przesunięcie akcentu. Cyberbezpieczeństwo przestaje być wyłącznie domeną informatyków, bo skutki ataku w warstwie sterowania mogą wyglądać dokładnie tak samo jak klasyczna awaria urządzenia. Software, aktualizacje i wirtualny sterownik Debata pokazała również, że automatyka staje się coraz bardziej programowa. Profesor Leszek Trybus przywołał doświadczenia z aktualizacjami typu hot-swapping i on the fly w systemach, które nie mogą sobie pozwolić na przerwę w pracy (np. energetyka). Z kolei profesor Paweł Skruch wskazał na branżę automotive, gdzie aktualizacje OTA (Over-the-Air) są już elementem seryjnie produkowanych pojazdów. Oprogramowanie przestało być dodatkiem do sprzętu. Coraz częściej to ono definiuje funkcjonalność układu, jego cykl życia i zdolność do rozwoju. Nie oznacza to jednak braku ryzyka. Jak stwierdził Łukasz Kras aktualizacja systemu sterowania wymaga walidacji, scenariuszy testowych i odpowiedzialności po stronie użytkownika. Przemysł niechętnie testuje na „żywym organizmie”, ale bez sprawdzania blokad, procedur i reakcji systemu trudno mówić o realnym bezpieczeństwie. W tym miejscu Rytro było szczególnie konkretne: mówiono nie tylko o możliwościach technologii, lecz także o oporze organizacyjnym, kosztach testów i granicach zaufania do narzędzi cyfrowych. Jednym z najmocniejszych obrazów przyszłości była wirtualizacja. Według Łukasza Krasa automatyka procesowa może pójść ścieżką, którą wcześniej przeszło IT – od własnych, fizycznych zasobów do elastycznych, skalowalnych środowisk. Sterownik PLC jako aplikacja, system DCS jako środowisko wirtualne, rozproszone zasoby obliczeniowe i łatwiejsze zarządzanie utrzymaniem – to perspektywa, która jeszcze niedawno brzmiała jak futurystyka, a dziś jest naturalnym przedłużeniem trendów kosztowych, kadrowych i technologicznych.”

Pani Redaktor Jolanta Górska-Szkaradek: AI w automatyce: narzędzie, nie zwierzchnik

Drugą debatę zatytułowaną „AI w automatyce” poprowadził profesor Ryszard Tadeusiewicz. Ton rozmowy był daleki od bezkrytycznego entuzjazmu. Dyskusję rozpoczęła dr hab. inż. Joanna Kwiecień od kwestii podstawowej – jakości i dostępności danych. Stwierdziła, że sztuczna inteligencja uczy się na tym, co otrzyma, dlatego w automatyce jej skuteczność zależy od rzetelności pomiarów, cyberbezpieczeństwa, odporności na dane zaszumione oraz wyjaśnialności decyzji. AI może świetnie wspierać optymalizację procesów, detekcję anomalii, wizję komputerową i predykcyjne utrzymanie ruchu, ale pozostaje narzędziem, którego wyniki trzeba rozumieć i krytycznie oceniać. Należy pamiętać, że sztuczna inteligencja nie ma świadomości takiej jaką my mamy i naszej intuicji. Oczywiste było więc kolejne pytanie prof. Ryszarda Tadeusiewicza – Czy sztuczna inteligencja w automatyce pomaga czy przeszkadza? Przedstawiciel Politechniki Warszawskiej dr hab. inż. Paweł Wnuk ujął rzecz jednoznacznie: sztuczna inteligencja będzie pomagała, bo potrafi reagować szybciej i analizować więcej sygnałów niż człowiek. Zastrzegł jednak, że branża musi myśleć o kontroli nad technologią i o suwerenności wobec jej dostawców. To ważny wątek, bo automatyka przemysłowa jest obszarem, w którym zależność od zamkniętych modeli, zewnętrznych platform i niedostatecznie przejrzystych algorytmów może stać się nie tylko problemem kosztowym, lecz także strategicznym. Dyskusja o sztucznej inteligencji oczywiście nie ominęła relacji człowiek-maszyna. Kontynuując wypowiedź Paweł Wnuk przypomniał klasyczny paradygmat „Human in the Loop”, czyli „człowiek w pętli”, bo to człowiek nadzoruje algorytm. W praktyce coraz częściej to system ogranicza działania człowieka, recenzuje decyzje operatora albo ostrzega go przed błędem w czasie rzeczywistym. Nie jest to perspektywa całkowicie nowa: automatyczne zabezpieczenia od dawna nie pozwalają operatorowi wykonać pewnych czynności jednym ruchem np. pilot nie może zrobić wszystkiego w samolocie co by chciał, bo system mu na to nie pozwoli. Nowe jest natomiast to, że mechanizmy te mogą być wzmacniane przez algorytmy probabilistyczne, modele językowe i systemy łączące rozumienie obrazu, języka oraz działania. A zatem jak wygląda, z punktu widzenia nauki, relacja zwierzchności sztucznej inteligencji nad człowiekiem? – pytał prof. Ryszard Tadeusiewicz. Prof. Joanna Kwiecień podkreślała, że zwierzchnikiem powinien pozostać człowiek, a AI ma pomagać, wskazywać błędy i wspierać decyzje. Prof. Tadeusz Skubis przypomniał o odpowiedzialności: gdy wydarzy się katastrofa, ciężar prawny i organizacyjny spadnie na ludzi, nie na urządzenie techniczne. Dr Władysław Iwaniec zwracał uwagę na konieczność ram prawnych, zwłaszcza tam, gdzie system autonomiczny miałby rozstrzygać konflikty wartości w sytuacjach granicznych.

Andrzej Turak podziękował uczestnikom debat za bardzo ciekawą dyskusję i wyraził nadzieję, że również w drugim dniu naukowcy włączą się do dyskusji-rozmowy zgodnie z Programem przewidzianej w godz. 12.30-13.00.