Page 75 - XXIV Konferencja Automatyków Rytro 2026

Schneider Electric / AVEVA. Na targach Automate 2025 (Detroit, maj 2025) Schneider Electric
ogłosił Industrial Copilot zintegrowany z EcoStruxure Automation Expert Platform, oparty
o Microsoft Azure AI Foundry.

Podobne doniesienia pojawiają się wśród kolejnych dostawców – możemy się spodziewać że
stoimy w przededniu kolejnej rewolucji.

10. Co to zmienia dla dyrektora i szefa automatyki

Dla dyrektora technicznego OEDD jest sposobem na przejście od deklaratywnego
bezpieczeństwa do mierzalnej kontroli krytycznych sekwencji. Wiele zakładów ma procedury, ale
nie wie, jak często są realizowane z odchyleniami, które odchylenia są niegroźne, a które
powtarzają się jako słabe sygnały. Diagnostyka operatora pozwala przekształcić procedurę
w mierzalny model działania.

Dla szefa automatyki OEDD oznacza nowe wymagania wobec systemu sterowania. Ważne
stają się kompletne logi operatorskie, synchronizacja czasu, jakość sygnałów potwierdzających,
możliwość wiązania alarmów z akcjami i łatwy dostęp do danych historycznych. To często mniej
spektakularne niż wdrożenie AI, ale bez tego AI nie będzie miała stabilnego gruntu.
Dla utrzymania ruchu OEDD jest źródłem informacji o urządzeniach wykonawczych. Jeżeli
poprawna komenda regularnie nie daje oczekiwanego potwierdzenia albo daje je z opóźnieniem,
może to wskazywać na problem z napędem, zaworem, czujnikiem krańcowym lub komunikacją.
W ten sposób diagnostyka operatora wspiera również diagnostykę techniczną.

Dla operatorów dobrze wdrożony system może być realnym wsparciem. Nie zastępuje
doświadczenia, ale pomaga w sytuacjach przeciążenia: przypomina warunki, wskazuje brakujące
potwierdzenia, porządkuje alarmy, pokazuje możliwe konsekwencje i dokumentuje przebieg
zdarzenia. Warunkiem jest jednak zaufanie zbudowane przez transparentność i udział
operatorów w projektowaniu reguł.
Największa zmiana kulturowa polega na tym, że błąd operatora przestaje być wyłącznie
tematem dochodzenia po incydencie. Staje się normalnym przedmiotem diagnostyki technicznej:
wykrywalnym, analizowalnym, porównywalnym i możliwym do ograniczania poprzez lepsze
procedury, lepsze alarmy, lepsze interfejsy i lepsze szkolenie.

11. Wnioski

Przemysł procesowy od lat rozwija diagnostykę urządzeń, pętli regulacji
i cyberbezpieczeństwa. Czas dodać do tej architektury diagnostykę operatora. Nie jako narzędzie
personalnej kontroli, lecz jako brakującą warstwę bezpieczeństwa, która widzi relację między
stanem procesu, akcją człowieka i skutkiem na obiekcie.

Najbardziej praktycznym fundamentem OEDD są dziś modele regułowe. Są zrozumiałe,
audytowalne i możliwe do uruchomienia bez wieloletnich zbiorów danych awaryjnych. AI
rozszerza ten fundament tam, gdzie reguły są zbyt sztywne: w wykrywaniu wzorców, predykcji
skutków, ocenie przeciążenia poznawczego i syntezie rozproszonej wiedzy. LLM mogą wnieść
szczególnie dużą wartość jako warstwa interpretacyjna, ale nie powinny zastępować twardych
zabezpieczeń ani wykonywać działań w instalacji krytycznej.

Paweł Wnuk, Diagnostyka operatora i AI str. 11
XXIV KONFERENCJA AUTOMATYKÓW RYTRO 2026 POLITECHNIKA WARSZAWSKA