Page 50 - XXIV Konferencja Automatyków Rytro 2026

oraz scenariuszy awaryjnych. W rezultacie implementacja podstawowej funkcjonalności
systemu stanowi często jedynie część całkowitego wysiłku inżynierskiego.

Rysunek 2 Cele bezpieczeństwa w procesie rozwoju systemu zgodnie z normą [6].

Odporność cybernetyczna

Obecność oprogramowania w układach automatyki wiąże się nie tylko z rozszerzeniem
funkcjonalności, lecz również z pojawieniem się zagrożeń wynikających
z nieautoryzowanych ataków cybernetycznych [7]. Systemy te, jako elementy
infrastruktury cyber-fizycznej, są szczególnie narażone na takie incydenty jak ataki typu
„man-in-the-middle”, manipulacja danymi telemetrycznymi, nieautoryzowany dostęp do
systemów sterowania czy zakłócenia komunikacji. Dodatkowym wyzwaniem są
zagrożenia specyficzne dla systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję, w tym
zanieczyszczanie danych uczących, ataki na modele (np. adversarial attacks) oraz
podatności w łańcuchu dostaw oprogramowania.

Ponieważ każde oprogramowanie zawiera błędy, nie jest również możliwe
zagwarantowanie pełnego, stuprocentowego poziomu cyberbezpieczeństwa. Z tego
względu ochrona cybernetyczna – analogicznie do bezpieczeństwa funkcjonalnego –
powinna być rozpatrywana w kategoriach zarządzania ryzykiem, obejmującego zarówno
prawdopodobieństwo wystąpienia ataku, jak i jego potencjalne skutki dla działania
systemu.

Z technicznego punktu widzenia zapewnienie odporności cybernetycznej wymaga
uwzględnienia odpowiednich mechanizmów już na etapie projektowania architektury
systemu [8]. Obejmuje to m.in. segmentację sieci, uwierzytelnianie i autoryzację
dostępu, szyfrowanie komunikacji, monitorowanie i rejestrowanie zdarzeń, a także
separację funkcjonalną pomiędzy warstwami operacyjnej, decyzyjnej i bezpieczeństwa.

Paweł Skruch, Wiele celów, jedno rozwiązanie – o projektowaniu nowoczesnej automatyki. str. 6
XXIV KONFERENCJA AUTOMATYKÓW RYTRO 2026 AGH